Nếu dạo này bạn thấy khó thở, đừng chủ quan! Đã bao giờ leo đến tầng 3 mà hụt hơi, hoặc ho khan không ngủ được chưa? Nếu có, đọc ngay bài này đến cuối. Đông trùng hạ thảo không chỉ là thực phẩm chức năng – nó là vị thuốc quý trực tiếp tiếp thêm năng lượng cho hai cơ quan cốt lõi: phổi và thận. Mình sẽ không kể những kiến thức ai cũng biết, mà chia sẻ hiểu biết lâm sàng và kinh nghiệm gia đình mình.
Đông trùng hạ thảo: Bí mật trong tên – Mùa đông là sâu, mùa hạ là cỏ
Đông trùng hạ thảo là một loại nấm đặc biệt, mùa đông nó phát triển bên trong ấu trùng côn trùng, giữ nguyên hình con sâu; đến mùa hè, nó mọc ra quả thể từ đầu con sâu, trông như cọng cỏ. Vì vậy mà có tên “đông trùng hạ thảo”. Nấm ký sinh trên côn trùng chủ, dần dần hút chất dinh dưỡng, rồi nhú lên khỏi đầu vật chủ tạo thành quả thể; sau đó cả khối được phơi nắng khô để dùng làm thuốc. Xưa nay, nó được dùng để bổ phổi, bổ thận, cầm máu, hoá đờm. Đặc biệt, nó được dùng trong các chứng ho mạn tính do hư, hen suyễn do thận hư. Trong Đông y, đông trùng hạ thảo vào kinh phế và kinh thận, là vị thuốc quý cho người phổi và thận hư yếu.
Dấu hiệu phổi yếu thường gặp và cơ chế tác động của đông trùng hạ thảo
Phổi yếu chẳng chỉ đơn giản là hay bị cảm. Khi tuyên phát và túc giáng của phổi suy yếu, khí và dịch không được vận chuyển đến toàn thân, dẫn đến các biểu hiện như: ho dai dẳng kèm cảm giác vướng đờm trong cổ họng, hụt hơi, giọng nói yếu, ra mồ hôi chỉ sau hoạt động nhẹ, da khô. Với người lớn tuổi, tình trạng này dễ tiến triển thành viêm phế quản mạn hay khí phế thũng. Nhóm bệnh này tương ứng với COPD trong Tây y. Đông trùng hạ thảo bổ phổi, dưỡng phế âm, chỉ khái, bình suyễn, rất giá trị với người bị ho về đêm hoặc khó thở do bệnh hô hấp mãn tính.
Vì sao hỗ trợ thận lại gắn liền với sức khỏe phổi?
Trong Đông y, việc hít thở sâu cần có sự “trợ giúp” của thận. Phổi làm nhiệm vụ hít khí vào, còn thận giữ và đưa khí đi xuống. Nếu thận khí hư, bạn hít vào nhưng khí chỉ dừng lại ở ngực, đi một đoạn đã hụt hơi, thậm chí ngồi xổm xuống mới thấy dễ thở. Lúc này chỉ chữa phổi không thôi thì khó khỏi tận gốc. Triệu chứng đi kèm thường thấy là lưng và gối yếu lạnh, tiểu đêm nhiều, ù tai, chóng mặt, hay quên. Với trường hợp này, cần dùng thuốc bổ thận. Đông trùng hạ thảo bổ được cả phổi lẫn thận, nhờ đó trở thành “cao thủ” trong điều trị hen suyễn ở người già hoặc người có cơ địa suy nhược.
Chuyện thật: Bố tôi 78 tuổi bị khí phế thũng
Kể chuyện thật cho các bạn nghe. Bố tôi 78 tuổi được chẩn đoán khí phế thũng và COPD. Lúc đầu, ông chỉ uống thuốc cảm, nhưng đêm nào cũng ho, leo một tầng cầu thang là hụt hơi. Dù dùng thuốc giãn phế quản và bình xịt, bệnh vẫn nặng hơn vào ngày ô nhiễm hoặc giao mùa. Tôi tham khảo bác sĩ Đông y và cho bố dùng bột đông trùng hạ thảo, mỗi lần 1.5g, hai lần/ngày (sáng – tối), bỏ trong viên nang. Điều quan trọng là không chỉ dựa vào thuốc: bố tôi đã bỏ thuốc lá, cải thiện không khí trong nhà và tập thở. Sau khoảng 3 tháng, ông nói thở được sâu hơn và không còn ho vào rạng sáng nữa. Tất nhiên, đây không thể thay thế điều trị lâm sàng, nhưng nó cho tôi thấy một vị thuốc hỗ trợ đúng phổi và đúng thận thì hiệu quả thế nào.
Kiểm chứng thực tế: Đông trùng hạ thảo không phải ai, bệnh gì cũng dùng được
Giờ nói thẳng về mặt trái. Rất nhiều quảng cáo biến đông trùng hạ thảo thành “thần dược” trị mọi bệnh về hô hấp, nhưng sự thật không như vậy. Đông trùng hạ thảo là thuốc bổ, nên nếu dùng khi đang nhiễm cấp tính có tính nhiệt, bệnh có thể nặng hơn. Không hợp với người đang sốt, đau họng, ho đờm vàng, viêm nhiễm cấp. Người có thực nhiệt nếu dùng liều cao dễ bị chảy máu cam hoặc mất ngủ. Vì giá thành cao, nhiều người dùng quá liều hoặc kéo dài không kiểm soát, dẫn đến rối loạn tiêu hóa hoặc tăng men gan. Vì vậy, hãy để thầy thuốc chẩn đoán và cho liều dùng phù hợp, chỉ sử dụng trong thời gian cần thiết. “Kỳ diệu” là khái niệm không có thực đối với thuốc.
Lưu ý thực tế trước khi dùng đông trùng hạ thảo
Có ba cách dùng đông trùng hạ thảo. Một: sắc nước uống, thường 3-9g sắc với 600-800ml nước, lửa nhỏ lâu. Nhưng nước đặc có thể gây khó chịu cho dạ dày yếu. Hai: tán bột và bỏ vào viên nang – tiện lợi, liều lượng ổn định, là cách phù hợp nhất với nhịp sống hiện đại. Ba: ngâm rượu uống ít, nhưng tránh nếu bạn nhạy cảm với cồn. Dù dùng cách nào, trước hết phải xác định thể trạng và bệnh lý, sau đó dùng đúng liều theo chỉ định của bác sĩ Đông y.
Tóm lại, đông trùng hạ thảo là vị thuốc quý giúp bổ phổi và dưỡng thận. Nó hoàn toàn có thể hỗ trợ người lớn tuổi bị ho mạn tính, hen suyễn hay khó thở. Nhưng thuốc tốt chỉ phát huy tác dụng khi dùng đúng người, đúng bệnh, đúng liều. Hãy tìm hiểu xem đông trùng hạ thảo có thực sự phù hợp với cơ thể bạn không. Một khi sức khỏe hô hấp đã suy giảm, rất khó để lấy lại.
